Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat? | Uit de oude doos

22 februari 2016 | Bart Debaes

Wat zou er gebeuren als je bellyboat door één of andere reden lek zou raken en begon te zinken? Hoe vlot raak je er dan uit, en hoe makkelijk kun je dan met heel je uitrusting weer aan de oever komen? Bart Debaes ‘dreef’ al een tijd rond met deze vragen. In dit artikel gaat hij op onderzoek uit en komt met antwoorden.

 

Dit artikel is een overname uit Dé Roofvis 107.

 

Het idee om dit veiligheidsaspect rond de bellyboat uit te zoeken, zat eigenlijk al een paar jaren in mijn hoofd. Jaren hebben we rondgedreven zonder ‘gatenpech’, maar later moesten we op één Ierlandtrip drie maal bij iemand een lek stoppen. Eén van die keren was het zelfs broodnodig, toen vismaat Kurt de andere vismaat Felix redde. Met beiden samen op één belly raakten ze wel weer op de oever, maar Felix, die ongemakkelijk over de belly lag, lachte een beetje zuur toen Kurt hem halfweg het meer vertelde dat er 18 meter water onder hen stond. Ondanks het loerende gevaar ben ik de enige van ons gezelschap die regelmatig een reddingsvest draagt en ik ben nog wel de beste zwemmer van ons allen. Ik draag dat vest omdat ik bang ben dat mijn rug blokkeert wanneer mijn belly onverhoopt zou zinken. Door twee hernia’s zit mijn rug soms zo vast dat ik mij bijna niet meer kan bewegen; en dat wil ik bij een zinkende buikboot niet meemaken… Onlangs gaf een onvoorzien avontuur de aanzet om eens wat dieper na denken over reddingsvest. Met een aantal jonge kerels voer ik deze zomer in brede vierpersoons kajaks. Bijna niemand van hen had kajakervaring, en de jongen naast me had duidelijk schrik. Door zijn ondoordachte bewegingen kapseisde onze boot, en berustend liet ik me in het water glijden. De jongen zelf was echter, ondanks zijn reddingsvest, toch in paniek en klampte me stevig vast. Hij gebruikte me eigenlijk als een soort ladder om boven te blijven. Zodoende raakte ik telkens dieper en ik vreesde een moment dat ik niet meer boven zou raken. Gelukkig kon ik me nog losrukken en snel naar adem happen. Als ik dus als halve ‘waterrat’ al bijna panikeerde tijdens dit voorval; hoe zouden mensen met minder zwemervaring dan reageren als hun bellyboat dreigt te zinken? In dieper water, zonder reddingsvest, en misschien wel in winterse omstandigheden…

 

Start van de zoektocht

Eerst wou ik meer te weten komen over de verschillende soorten reddingsvesten. Tijdens mijn zoektocht kwam ik te weten dat er een grote Europese speler op die markt in Ardooie het hoofdkantoor heeft. Dit is bij mij in de buurt, dus zocht ik contact met deze firma ‘Mullion’. Gelukkig vond ik hun international sales manager Kurt Smits bereid om me de nodige uitleg betreffende ‘reddingskragen’ te verschaffen. Enkele belangrijke wist-je-datjes wil ik jullie niet onthouden (zie: Tips bij het dragen). Reddingsvesten worden volgens Kurt niet altijd juist gebruikt. Ook nemen velen er een mee in de boot of naar de waterkant, zonder hem om te doen. Wordt een vest dan omgehangen, dan zekert men vervolgens niet altijd alle sluitingen, waardoor er nog altijd verdrinkingsgevaar dreigt. Ook is het ene vest niet hetzelfde als het andere. Niet in uitvoering, niet in kwaliteit, en ook niet in prijs. Waarom die grote verschillen in prijs worden veroorzaakt, is volgens Kurt wel duidelijk. “Echt dure reddingsvesten zijn gemaakt uit extra stevig materiaal. Sommige hebben een dubbele of zelfs driedubbele laag stof waaruit de longen zijn opgebouwd. De duurdere uitvoeringen zijn ook voorzien van zelfopenende ritsen in plaats van velcro (klittenband) strips. Klittenband gaat soms door vervuiling te gemakkelijk open.” Volgens Kurt zijn de goedkopere modellen vaak namaaksels van andere reddingsvesten waar geen testen op zijn uitgevoerd. Je weet dan niet of ze wel betrouwbaar zijn, maar ze ontberen dan wel de nodige ISO-keuringen.

 

Nooit in actie

Ik moest even denken aan mijn eigen vijf jaar oude kraagmodel. Die was toentertijd echt niet het duurste model dat te krijgen was. Ik vroeg Kurt dan ook nieuwsgierig om er zijn mening eens over te geven. Hij keek er eens goed naar met een ‘timmermansoog’. Het was al sympathiek dat hij het niet gelijk afkeurde. Kurt gaf al eerste aan dat het er degelijk gebouwd uit zag. Daarna opende hij het klittenband van de kraag. Toen fronste hij al één wenkbrauw. Het bleek dat de longen verkeerd werden opgeplooid, zodat deze heel moeilijk konden worden opgeblazen. Dit opblazen zou bovendien helemaal niet zijn gebeurd, daar de drukcilinder veel te los op de koppeling zat. Veel van het gas zou niet in het ventiel maar ernaast worden geblazen! Voor mij was het wel even slikken. Ik was maar al te blij dat het vestje nooit in actie had hoeven komen... Is goedkoop dan duurkoop? Hoe duur moet je als visser gaan om je vest aan te kopen? Het antwoord lijkt logisch: hoe duurder je vest, hoe bedrijfszekerder het is. Tenminste, als je het om het jaar laat nazien in een erkend service center, en ook elke keer wanneer het is opengeklapt. Het op de juiste manier opvouwen in de kraag is van te groot belang om er zelf mee te experimenteren. Voor bellyboatvissers raadde Kurt me het kleinst mogelijke automatische model aan, dat toch een opwaartse kracht heeft van 150 Newton. Hij stelde me voor om dit Compact 150 model van Mullion te gebruiken voor mijn vooropgestelde zwembadtesten. Dit model is door de Schotse Fisherman’s Federation gratis aan iedere Schotse commerciële visser geschonken om deze industrietak veiliger te maken. Vijfduizend stuks ineens, omdat dit vest als beste uit de vergelijkende test kwam die door experts werd uitgevoerd - en dat wil wat zeggen. Men is nu aan het kijken om een soortgelijke actie te ondernemen voor de beroepsvissers van Wales, Noord-Ierland en Engeland. Van dit zeer compacte life jacket kan je onmogelijk nog stellen dat het in de weg zit of vervelend is bij het dragen. Het heeft een sterke slijtvaste buitenkant die voorzien is van een snel tussen de ‘longen’ openende rits. Het gaat volautomatisch open door een cellulose cartridge die binnen een kwart seconde oplost bij contact met water. Het is ook mogelijk om het te openen door aan een activatiekoord te trekken. Via een ventiel kun je de druk in de longen verlagen of indien nodig met de mond bijblazen. De twee verklikkerkapjes zijn goed zichtbaar door een mica raampje achteraan het vest. Een fluitje en een aantal sterke reflectoren op de longen helpen ervoor te zorgen dat je bij een zoekactie sneller wordt opgemerkt.

Testen!

In eerste instantie dacht ik om de test deze zomer uit te voeren in open water, maar mijn vrouw wilde niet het risico lopen om me daarna niet meer terug te zien, dus de optie ‘zwembad’ was de enige overblijvende. Dit had nogal wat voeten in de aarde, want helemaal bepakt met kledij en bellyboat zagen ze mij in de meeste zwembaden niet zitten; aanvragen via stadsbesturen moesten worden gemaakt, veiligheidsplannen opgesteld, enzovoort. Uiteindelijk kreeg ik de toelating om diep in mijn buidel te tasten, en een gans zwembad volledig afhuren voor minimaal een uur! Gelukkig vond ik alsnog een kleiner zwembad, met evenredige eisen, dat wel bereid was om deze testen te laten doorgaan. De nieuwsgierige medezwemmers moest ik er dan maar bij nemen.

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 5

1

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 6

2

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 7

3

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 8

4

Ik had zowel mijn ronde bellyboat als mijn U-model mee, want ik wou beide soorten uitproberen. Ik had ook twee soorten waadpakken bij me. Het ene was een neopreen van 4 mm en het andere een soepele 0,35 mm ‘nylide’ waadpak van Baleno. Bij beide pakken wou ik ook testen hoe ‘zwemwaardig’ ze waren. 
Omdat ik dacht dat het ronde belly-model de meeste Houdini-vaardigheden zou vereisen, startte ik hiermee. Hoe veilig zou het zijn bij een lekkage? Om dat te imiteren, draaide ik het ventiel helemaal open. Zodoende opende de band zich met een halve vierkante centimeter. Vanwege mijn gewichtsdruk liep de band sneller leeg dan verwacht; al vlug merkte ik dat mezelf uit de band duwen, en over de rand van het bad kruipen niet aan de orde was. (1 en/of 2 mezelf uit de naad duwen om er toch niet uit te raken) Mijn handen duwden gewoon de lege delen van de boot onder, terwijl de rest van het luchtkussen zich rond me sloot. Hierdoor klem komen te zitten leek me geen goede oplossing. Me dus laten kapseizen - wat niemand graag zal doen in water van een viertal graden - was de enige goede uitweg. Het moment dat de onderkant van mijn zwemvest in het water kwam, knalden supersnel de drijflongen open, zo snel dat ik niet eens kopje onder ging. Dit knallen mag je echt wel letterlijk nemen, want mijn vrouw, tevens fotografe bij de test, dacht zelfs dat ze ontploft waren. Deze gele longen waren een stuk groter dan ik me had voorgesteld, en zaten behoorlijk strak rond mijn hals. Ze deden wel waarvoor ze ontworpen waren, want mijn hoofd bleef opmerkelijk gemakkelijk boven. Zoals verwacht bleek het heel erg moeilijk om mijn zwemvliezen uit de band te krijgen. (3 de peddels blijven overal haperen) Ondanks dat het korte modellen peddels betrof, bleken ze op diverse plaatsen te klemmen in de dichtvouwende bellyboat. Het was zeker een voordeel dat ik mijn hoofd mocht laten rusten op de drijvers rond mijn hals. Dat de reflectoren hierop uitstekend hun werk doen wordt direct duidelijk als je de ingeflitste foto’s bekijkt. (ook 3 prima reflectoren) Ze zouden de rest van het fotowerk voor een stuk bemoeilijken. Eenmaal uit de belly kon ik nagaan hoe penibel het zou zijn om te zwemmen met het nylide pak. Ik verwachtte dat het helemaal zou vollopen, als een grote waaier rond mijn lichaam zou gaan hangen; en als een open driftzak het zwemmen zou belemmeren. Dit bleek heel erg mee te vallen. Het liep natuurlijk wel vol, maar de waterdruk duwde het soepele pak tegen mijn lichaam aan. (4 het nylidepak wordt netjes tegen mijn lijf aangedrukt) Zwemmen bleek mee te vallen, maar een snelheidsrace zou ik er zeker niet mee winnen. Waar ik in zwembroek en met zwemvliezen aan 8 seconden nodig heb om 25 meter te spurten, had ik er nu 49 seconden voor nodig. Dus als je een paar honderd meter buiten de oever ligt heb je een veelvoud van die tijd nodig. Deze tijd zal zeker nog oplopen als dit in kouder water moet gebeuren, aangezien je spieren al heel snel stram zullen worden. Op je buik zwemmen is vanwege de ingewerkte kantelbeweging inderdaad geen goede optie. (5 op je buik zwemmen is geen goede optie) Je rug ligt vanwege het hoge drijfvermogen ook teveel in een bocht om vlot te kunnen zwemmen. Op je rug zwemmen is met het drijfkussen in je nek, des te comfortabeler. (6 lekker op je rug steunend op een luchtkussen) 

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 9

5

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 10

6

Het U-model

De test van het U-model leek me een eitje, want ik kon de band immers gemakkelijk via de voorkant verlaten en onmiddellijk gaan zwemmen. Om een vulpatroon te sparen ging ik aan boord met de opgeblazen kraag. Ik had me voorgenomen om me volledig te laten kantelen door één bladder te laten leeglopen, en pas op het laatst ‘het zinkend schip’ te verlaten. Hiermee wou ik de werkelijkheid proberen te imiteren van de drenkeling, die zich zolang mogelijk aan zijn boot vastklampt, om het koude water toch maar niet in te moeten. Ik bevestig zoals de meeste gebruikers de voorflap aan mijn belly, iets wat het merendeel een gevoel van veiligheid geeft. (7 de voorflap veilig??? dicht) Meestal laat ik dit zelf achterwege omdat deze flap me tijdens het vissen teveel in de weg zit, en de lijn te vaak laat haperen. Ik zet één van de ventielen helemaal open. Dit grotere gat laat de lucht natuurlijk sneller ontsnappen. Zoals verwacht kantelt de belly al gauw. (8 daar ga ik) Helemaal anders dan verwacht raak ik echter niet vlot uit de U-boot. Ook hier blijven mijn peddels hangen, en wel aan de ‘veilige’ voorflap en de clips die als bevestigingspunten dienen. De kantelbeweging zorgt er echter voor dat de volle tube me onder wil duwen. Hoe minder lucht in de onderste tube, hoe meer de bovenste me naar beneden drukt. (9 naar beneden gedrukt) Zonder de drijfkraag had ik niet boven kunnen blijven! Als extra moeilijkheid blijkt dat ik niet bij de clips kan om die los te maken. Dit komt mede vanwege het feit dat ik met mijn handen stevige zwembewegingen moet maken om me in positie te houden. Het duurt een behoorlijke tijd om mijn benen vrij te krijgen. Dat mijn gespartel menens is wordt des te duidelijker als de badmeester dichterbij komt om te zien of ik wel oké ben. (10 mijn gespartel is menens) Ik krijg één been vrij, maar door mijn meer verticale manier van in het water hangen blijkt de belly nu helemaal op mijn hoofd te duwen. (11 met nog één been vast is dit een lamlendige positie) Wanneer ik mijn tweede been toch vrij krijg, hang ik nog steeds aan de voorflap vast. Pas nu kan ik een redelijke poging ondernemen om die vermaledijde clips te lossen. 12 moeilijk bereikbare clipsen) Eigenlijk speel ik hierbij wat vals, want ik sta hiervoor al op de bodem. Echt waar; zonder een reddingsvest zou ik deze test niet graag willen overdoen. Ik vertelde de mensen van MacFishing (groothandel van onder meer de populaire Hi&Dry bellyboaten) ook al over het euvel, en ze zeiden dat deze clipsen er bij de nieuwste versies niet meer op zouden zitten.

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 13

7

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 15

8

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 17

9

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 18

10

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 19

11

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 21

12

Levensverzekering

Dat het Baleno waadpak in nylide zwemwaardig bleek, was al een positieve noot in de test. Ik had echter graag mijn vermoeden bevestigd gezien, dat een neopreenpak me extra drijfvermogen zou verschaffen. Daarvoor moest ik eerst uit het zwembad om mij van mijn nylide pak te ontdoen. Nu pas ondervond ik hoeveel liters water er in zo’n pak kunnen en hoeveel dit samen weegt. Op een zeer modderige oever zou dit zeker stapproblemen leveren. Ik moest een tijdje met de benen omhoog liggen om het water te laten weglopen, en het gewicht te minderen. (13 even het zwembad terug bijvullen) Om enkel het drijfvermogen van het neopreenpak te testen doe ik de reddingskraag uit. Zwemmen met het 4 mm neopreen pak aan valt best mee. De benen komen inderdaad gemakkelijk omhoog en eigenlijk hoef ik niet met de benen te peddelen om mijn voeten boven te houden. (14 het neopreen waadpak bewijst zijn drijfvermogen) Ik kan me voorstellen dat met een dikke neopreen jas ook mijn bovenlichaam deels zal blijven drijven. Natuurlijk zal de reddende kantelbeweging van een drijfkraag hierdoor nooit ontstaan. Die zou je nochtans wel heel goed kunnen gebruiken als je door koud water onderkoelt, en later bewusteloos raakt. Ik ben in ieder geval tot besluit gekomen, dat het vissen met een bellyboat zónder reddingskraag eigenlijk nog dommer is dan ik op voorhand al dacht. Zelf zal ik alvast de firma Mullion eens polsen of ik mijn testvestje niet kan overnemen voor een vriendenprijsje. Maar zelfs een stevige prijs is het waard je leven te redden. Daarom kan ik iedereen zo’n goedkope ‘levensverzekering’ aanraden!

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 22

13

Hoe gevaarlijk is een zinkende bellyboat 23

14

Tips bij het dragen

Heb je een zwemkraag in bezit? Gebruik hem dan ook goed! 

  • Uiterst belangrijk is het correct aandoen van het vest. Alle riemen moeten dicht zijn, en strak aangespannen worden rond het lichaam. Ook het tussenbeenlint moet worden gebruikt. Als aan beide aangehaalde items niet worden voldaan, dan kan het vest naar boven schieten tijdens het openknallen, waardoor de drijflongen boven je hoofd komen te zitten. Dan zou het zelfs veiliger zijn om er geen te dragen.
  • Controleer steeds of het activatiekoord makkelijk bereikbaar is, vooral bij de niet-volautomatische kragen of vesten. Zorg dat je goed weet waar het zich bevindt, zodat je dit snel kunt bereiken, ook in panieksituaties.
  • De reddingsvesten nooit dragen onder (regen)kledij. Dit klinkt logisch, maar op een droge dag met een korte regenbui in het verschiet, zijn sommigen toch geneigd om snel even je regenjas boven het vest aan te trekken.
  • Controleer telkens of de verklikkerkapjes nog intact zijn, en of de buitenstof van de reddingskraag nergens beschadigingen vertoont of ergens wat beschimmeld is zodat ze zou kunnen scheuren.
  • Zwemkragen zijn zo bedacht dat ze zorgen dat je op je rug wordt gedraaid, zodat je hoofd gemakkelijk boven water blijft, zodat je ook in bewusteloze toestand niet kunt verdrinken. Bij gecombineerd gebruik met een drijfpak, moet je een kraag kiezen met meer Newton drijfvermogen. Doe je dit niet, dan wordt de vooropgestelde kantelbeweging teniet gedaan.
  • Is de reddingskraag eenmaal geactiveerd, probeer dan ook niet om op je buik te zwemmen, want dan moet je constant de draaibeweging overwinnen die je veilig op je rug wil laten drijven.
     

Newton drijfvermogen

De hieronder genoemde ‘EN’ normen (inmiddels vervangen door NEN-EN-ISO normen 12402-2 t/m 12402-4) geven in grote lijnen de gebruikers-categorieën aan voor reddingsvesten en drijfhulpmiddelen, gekoppeld aan het Newton-drijfvermogen.

  • EN 393: 50 Newton drijfvermogen. Dit ‘drijfhulpmiddel’ (zwemvest) is alleen geschikt voor goede zwemmers die zich in beschut water bevinden. Is niet veilig bij bewusteloosheid. Geschikt voor personen vanaf 40 kg.
  • EN 395: 100 Newton drijfvermogen. Dit ‘reddingsvest’ is geschikt voor volwassenen en kinderen die kunnen zwemmen, en die zich bevinden op binnenwater of beschut water. Deze vesten zijn beperkt veilig bij bewusteloosheid, afhankelijk van de gedragen kleding.
  • EN 396: 150 Newton drijfvermogen. Dit ‘reddingsvest’ is geschikt voor zowel zwemmers als niet-zwemmers. Dit vest is onder vrijwel alle omstandigheden veilig bij bewusteloosheid. Bij het dragen van zware waterdichte kleding beperkt veilig bij bewusteloosheid.
  • EN 399: 275 Newton drijfvermogen. Een ‘reddingsvest’ geschikt voor zowel zwemmers als niet-zwemmers op open zee en onder extreem zware weersomstandigheden. Dit vest is ook geschikt voor dragers van zware waterdichte kleding en is onder vrijwel alle weersomstandigheden volkomen veilig bij bewusteloosheid.

Reactie plaatsen

 

Uw reactie is meer dan welkom en zal bij goedkeuring door de redactie geplaatst worden.

 

Reacties (0)

Er zijn nog geen reacties geplaatst.